De (voorlopige) canon van Landsmeer

Hoe kunnen we als Landsmeerders bij het 700-jarige bestaan begrijpen hoe ons dorp werd wat het nu is? Een zogenoemde canon kan ons daarbij helpen. Naar voorbeeld van de Canon van Nederland en die van andere steden en dorpen. Welke gebeurtenissen, mensen en plaatsen zijn de afgelopen 700 jaar bepalend of kenmerkend geweest voor Landsmeer?

De canon moet iets van ons allemaal worden. Daarom kunnen alle Landsmeerders die er (andere) ideeën over hebben, tot 1 februari 2026 voorstellen doen. Wat hieronder staat is een eerste proef met 25 items – om een idee te geven van wat de bedoeling is. Er kunnen nog 15 items toegevoegd worden en ook kunnen onderwerpen worden vervangen.

Een nog samen te stellen ‘canoncommissie’ maakt dan in maart van 2026 aan de hand van de voorstellen een voorlopig-definitieve versie. Deze wordt dan toegevoegd aan de regiocanon van Noord-Holland en wordt op deze manier een blijvend Landsmeers digitaal monument. Ook tijdens de viering van het 700-jarig bestaan komt er veel aandacht voor de canon-items.

Via de onderstaande knop kun je jouw idee per email aan ons sturen.

1000-1200 Ontginningsdorp

Rond het jaar 1000 start vanuit Broek in Waterland een ontginningsproject. De ontginners graven afwateringssloten, werpen wallen op en bouwen boerderijen. Tot het land verzakt en te nat wordt. Dan gaat de volgende generatie verder westwaarts, inclusief de boerderijen en later een kerk. Een reizend dorp dus, dat ergens onderweg...

Meer informatie

1326 Simon, eerstgenoemde Landsmeerder

Dat Landsmeer in 2026 zijn zevenhonderdjarig bestaan viert, betekent niet dat het dorp nu precies zevenhonderd jaar oud is. Wat we in feite vieren, is het zevenhonderdjarig bestaan van een archiefstuk waarin de naam van het dorp voor het eerst voorkomt. In het stuk is een transactie uit 1326 vastgelegd...

Meer informatie

1347 De kerk van Purmerland

De kerk van Purmerland is een van de meest markante gebouwen in de gemeente Landsmeer. Ze duikt in 1347 voor het eerst op in de archieven, maar dateert vermoedelijk van eerder. De kerk is in die tijd hoofdkerk van parochie Purmer en heeft dan ook flinke afmetingen. Tijdens de tachtigjarige...

Meer informatie

1575-1588 Ontstaan van de Breek [video]

Dijkdoorbraken worden in onze streek vaak “Braak” of “Breek” genoemd. De Landsmeerse Breek ontstaat hoogstwaarschijnlijk tussen 1575 en 1588. Door een stormvloed komt het land tussen de rivier de Twisk en het Landsmeerse dorpslint onder water te staan. Tegelijkertijd woedt in Waterland de Tachtigjarige Oorlog, met vernietigende gevolgen. De omgeving...

Meer informatie

1845 Dirk Wals (Dirk van Tet)

Dirk Wals (geboren in 1845) is in zijn tijd een gewone, maar ook bekende Landsmeerder. Om hem te onderscheiden van de vele andere Walsen in Landsmeer wordt hij Dirk van Tet genoemd. Hij trouwt met Bregje Bruin. Ze krijgen in 1887 een dochter die ze Jannetje noemen. Iedereen kent Dirk...

Meer informatie

1863 Het Grote Huis

Misschien wel het meest markante huis van Landsmeer en architectuurhistorisch van belang. Het huis aan de Dorpsstraat 54 wordt in 1863 gebouwd in opdracht van Simon Dirkz. Goede en is een nu Rijksmonument. De Goede’s zijn gefortuneerde eierenhandelaren. Vandaar dat er onder het pand ruimte wordt gemaakt om een miljoen...

Meer informatie

1877 Aanleg rijweg naar Amsterdam

Veel Landsmeerders verdienen vanaf de 17e eeuw hun brood met het uitventen van zuivelproducten in Amsterdam. Dat is nogal een tocht. Vanuit het dorp voert tot in de 19e eeuw een onverhard pad met houten plankbruggetjes naar Kadoelen, dat nog aan het Open IJ ligt. Daarvandaan kan men met een...

Meer informatie

1880-1960 Handel in eieren [video]

Zo’n tachtig jaar lang gaat het de inwoners van Landsmeer economisch voor de wind dankzij de productie en het verhandelen van eieren. De handel komt in de jaren tachtig van de 19e eeuw op gang. De vraag vanuit Amsterdam neemt toe en de verbinding met de hoofdstad verbetert door de...

Meer informatie

1891 Amicitia en De Eendracht, voorlopers van een bloeiend verenigingsleven

Aan het einde van de 19e eeuw bloeit in Nederland het verenigingsleven op. En dat geldt ook voor Landsmeer. De muziekverenigingen Amicitia (Landsmeer, 1 oktober 1891) en De Eendracht (Den Ilp, 1 november 1891) zijn de eersten. Beiden starten als fanfarekorps, geven concerten en verzorgen meer dan een eeuw lang...

Meer informatie

1899 IJsclub Hard Gaat Ie [video]

IJsclub Hard-gaat-ie, opgericht in 1899, is de oudste Landsmeerse sportvereniging. In de beginperiode zijn winters met ijs nog normaal. De ijsclub maakt dan een baan op de Breek, organiseert wedstrijden en zorgt voor verlichting, zodat de tijdelijke ijsbaan in de avonduren een gezellige en sfeervolle plek wordt. Nadat in de...

Meer informatie

1906-1945 Zwaantje Keijzer, tuberculoseslachtoffer

Het verhaal van 700 jaar Landsmeer is er ook een van ziek worden en sterven. Veel mensen gingen vroeg dood. Tot ver in de twintigste eeuw maakten ziekten als tuberculose en tyfus vele slachtoffers in het dorp. Een van de laatste tuberculose-slachtoffers in Nederland is Zwaantje Keijzer-Punt. Haar verhaal staat...

Meer informatie

1916 Watersnood

In de nacht van 13 op 14 januari 1916 voltrekt zich een ramp in Waterland. Door een langdurige noordwesterstorm stroomt het water vanuit de Zuiderzee over de dijken. Deze breken op verschillende plaatsen door. Landsmeer heeft daar in de morgen van 14 januari nog geen weet van, maar om 11...

Meer informatie

1921-1991 Wim van Acker: verzetsstrijder, industrieel en ijszeiler

Wim van Acker wordt geboren op 7 juli 1921 in de Kleine Beerstaat te Tuindorp-Oostzaan, Amsterdam-Noord. Hij vertoeft veel in Landsmeer en Den Ilp. In de oorlogsjaren, 1940-1945, neemt hij deel aan het gewapende verzet. In 1946 begint hij een machinefabriek in de voormalige eierpakhuizen van S.S. Goede. Dat wordt...

Meer informatie

1930-1980 De BM

Door de achturige werkdag en het recht op vakantiedagen komt er aan het begin van de twintigste eeuw meer tijd voor ontspanning. Eén van de mogelijkheden is zeilen. Vroeger iets voor de rijken, komt de zeilsport nu binnen het bereik van de middenklasse. Relatief goedkope boten als de BM (Bergumermeer),...

Meer informatie

1936 Jachthaven Robinson

Met de opkomst van de zeilsport in de jaren dertig van de twintigste eeuw, krijgt Landsmeer behoefte aan een jachthaven. Die komt er in 1936: Robinson. Generaties Landsmeerders leren elkaar daar kennen, krijgen verkering en worden dan echtparen. Na de oorlog groeit Robinson uit tot een van de meest bekende...

Meer informatie

1940-1945 Joop en Lies Odinot, artsen met onderduikers

Het doktersechtpaar Joop en Lies Odinot biedt tijdens de oorlogsjaren onderdak aan zo'n 35 onderduikers. Deze verblijven in het doktershuis aan de Dorpsstraat 43 en het daarachter gelegen eierenpakhuis van Simon Goede (het 'Stropaleis'). Onder hen bevinden zich veel kunstenaars, zoals de architect Ben Merckelbach, de componist en dirigent Karel...

Meer informatie

1940-2024 Aart Goede, ondernemer

Een Landsmeerder pur sang die veel betekende voor het dorp. Maar misschien het belangrijkste: een man die zijn medemensen een warm hart toedroeg en zich, als het moest en kon, over hen ontfermde. Aart Goede (1940-2024) werkt al op jonge leeftijd in het eierenbedrijf van zijn grootvader Adriaan. Nadat deze...

Meer informatie

1942 Nel Fleur, eerste vrouwelijke postbode van Nederland

Nel Fleur is een telg uit het gezin van bakker Fleur, gevestigd op de plek waar de bakkerijen van De Bruijne en Van Gerwen komen. En nog later kapper Asilkan. In de Tweede Wereldoorlog is er bij de PTT gebrek aan mannen en wordt Nel de eerste vrouwelijke postbesteller van...

Meer informatie

1946 Leo Plemp, ondernemer

Leo Plemp wordt geboren in 1946 als telg van het kruideniersechtpaar Corrie en Klaas Plemp. Als weinigen drukt hij in de tweede helft van de twintigste eeuw een stempel op het dorp. Hij komt in de zaak van zijn ouders te werken en bouwt deze in de jaren zeventig uit...

Meer informatie

1949-1976 Burgemeester Gerrit Post, bouwer

In april 1949 wordt Gerrit Post benoemd tot burgemeester van Landsmeer. Hij blijft die functie uitoefenen tot zijn pensionering in januari 1976 en overlijdt begin 2000. Post geeft met een ongekende voortvarendheid vorm aan de woningbouw in het dorp. En nog meer. Bij zijn aantreden bestaat Landsmeer eigenlijk alleen uit...

Meer informatie

1950-1985 NDSM en ADM brengen groei in Landsmeer

De Nederlandsche Dok- en Scheepsbouwmaatschappij (NDSM) en de Amsterdamse Droogdok Maatschappij (ADM) kennen vooral in de tijd van de wederopbouw na de Tweede Wereldoorlog een periode van grote bloei. Voor Landsmeer heeft dat grote gevolgen. Er worden door de NDSM en de ADM veel mensen aangetrokken, die voor een groot...

Meer informatie

1961-2005 Anton Heyboer, bekend Ilper

Kunstschilder en etser Anton Heyboer (1924-2005) komt in 1961 in Den Ilp wonen en wordt al snel een populaire lokale bekendheid. Heyboer gaat er niet meer weg en bouwt gaandeweg aan een onderkomen met vele vertrekken. Hij woont er samen met vier vrouwen. De 'vijfde' vrouw is zijn kunstverkoopster aan...

Meer informatie

1966 Annexatie van Kadoelen

In 1966 verliest Landsmeer het buurtschap Kadoelen aan Amsterdam. De oude grens lag bij de Landsmeerderdijk, de nieuwe komt te liggen bij Zuideinde 70. De stad heeft ruimte nodig voor de aanleg van een boogkanaal dat de scheepvaartdrukte op het IJ moest verminderen. De annexatie wordt door Landsmeer fel betwist,...

Meer informatie

1980 Het Twiske: de groene long van Landsmeer

Ooit een eilandenrijk dat ontstond door vervening en turfwinning, draagt het Twiske tegenwoordig als natuur- en recreatiegebied sterk bij aan de aantrekkingskracht van Landsmeer. Naast de vele dagjesmensen, toeristen en festivalbezoekers komen Landsmeerders er zelf ook graag. De inpoldering van het gebied begint in de Tweede Wereldoorlog. Aanvankelijk is het...

Meer informatie

1986-1994 Mick Kellersmann: eerste vrouwelijke wethouder [video]

Nadat Landsmeer eeuwenlang uitsluitend door mannen was bestuurd, komt daar in 1986 een einde aan. Mick Kellersmann-Larssen wordt de eerste vrouwelijke wethouder. Ze komt met haar echtgenoot in 1971 in Landsmeer wonen. Kellersmann wordt bestuurslid bij Atletiekclub Waterland en komt in de Landsmeerse gemeenteraad voor de VVD. De post van...

Meer informatie